Conocimiento Abierto, Sociedad Libre - III Congreso ONLINE - Observatorio para la CiberSociedad
Observatorio para la CiberSociedad
Página de inicio del congreso
Contacta amb la secretaria tècnica del congrés
Més informació sobre el congrés
Veure la pàgina amb lletra gran
Veure la pàgina amb lletra petita
Versió optimitzada per resolucions de 800 x 600 píxels de pantalla
Versió optimitzada per resolucions de 1024 x 768 píxels de pantalla o superiors

Foros de debate

E-14 Etnografías de lo digital

IV Congreso CiberSociedad

Foros

Chat

E-mail:
Clave:

¿Has olvidado tus datos?
FECHAS DEL CONGRESO
Foros Balance, despedida y post-congreso
ABIERTO
Foros Comentarios Generales
cerrado
Foros Grupos de Trabajos
cerrado
CUOTA OPCIONAL
Ya se puede realizar el pago de la cuota opcional que permite recibir los certificados y las actas del congreso.
[+info]
¿Quién puede proponer un grupo de trabajo?
Cualquier grupo de 2/5 personas, preferentemente con alta frecuencia de conectividad, para una mejor coordinación general. También pueden presentar una candidatura de grupo de trabajo entidades, grupos de investigación ya formados, etc., pero, en cualquier caso, la responsabilidad de la coordinación recaerá en las 2/5 personas indicadas. Serán especialmente bien recibidas las propuestas de Grupos de Trabajo de equipos de coordinación del I o II Congreso online del OCS.

Organizan

Observatorio para la CiberSociedad

FOBSIC

Patrocinan

Diputación de Barcelona

Fundación para o fomento da calidade industrial e desenvolvemento

Ajuntament de Cornellà de Llobregat

Secretaria de Telecomunicacions i Societat de la Informació

Plan Avanza

Página principal Volver al foro
COMUNICACIÓN

 
 
 
 
 
 

Contributos para a Antropologia na Era Digital
Conversación iniciada por: José da Silva Ribeiro
Inicio de la conversación: 20/11/2006 - 09:00
Lecturas de esta conversación:
Número de respostes: 4
Na última década entrou no debate antropológico a ideia de uma hipotética antropologia digital e o desenvolvimento de algumas práticas que referiremos. Perguntamo-nos se estas se inscrevem dentro do quadro de anteriores práticas da antropologia ou da antropologia visual ou se apontam para novas perspectivas de pesquisa, novos objectos de estudo. Propomo-nos inventariar tópicos e referenciar o caminho que nos levou à sua abordagem no âmbito de nossas actividades de investigação. Enunciamos em primeiro uma perspectiva da antropologia digital no ensino - como os media digitais podem contribuir para o ensino experiencial e personificado da etnografia e da antropologia. Em segundo, a antropologia digital como uma sequência das práticas anteriores, desenvolvidas pela antropologia visual – antropologia visual digital. O terceiro, que poderemos denominar antropologia da sociedade digital, enquadra-se no quadro geral de uma antropologia contemporânea do quotidiano tendo como objecto de estudo a sociedade e a cultura digitais. Finalmente, abordaremos as perspectivas da reflexividade em antropologia na era digital ou seja como se reconfigurará a reflexividade social na era digital.

^ Comentario Inicial
Autor: Elisenda Ardevol Piera
Fecha y hora: 20/11/2006 - 11:57
La comunicación que presenta José da Silva Ribero es una reflexión abierta sobre diferentes cuestiones relacionadas con la enseñanza, aprendizaje, investigación, comunicación y retorno de la antropología en el contexto social contemporáneo definido por las tecnologías de la información y de la comunicación.

La comunicación se presenta como una reflexión "holística" en el sentido de que pensar la antropología en la era digital implica abordar sus distintas vertientes, caras o facetas, ya que el uso de las tecnologías de la comunicación y de la información atañen al conjunto de procesos relacionados con la construcción del conocimiento antropológico. El uso de Internet ha supuesto indudables cambios en la forma de almacenar datos, realizar consultas bibliográficas y comunicarse con los colegas, pero también abre nuevas posibilidades en los procesos de enseñanza-aprendizaje en entornos virtuales colaborativos y en la elaboración de productos multimedia, en el mismo proceso de investigación y de presentar los resultados y en los nuevos objetos de estudio que suponen las prácticas sociales y culturales relacionadas con estas mismas tecnologías que usamos como científicos y como ciudadanos. Todo ello repercute o debería repercutir en una reflexión sobre las tecnologías de la representación, que nos lleva a preguntarnos sobre las bases epistemológicas de la antropología, sin descuidar otras cuestiones relacionadas, ya expuestas por la llamada corriente "post-moderna" sobre la relación de los sujetos con los objetos de conocimiento antropológico.

De esta manera, y tal y como expone José da Silva en el resumen e introducción de su presentación, los temas de su interés son:

- la enseñanza de la antropología online y hipermedia (o multimedia).

- las posibilidades de la hipertextualidad en el desarrollo de la antropología visual y su convergencia con la antropología general.

- la sociedad y las culturas digitales como objeto de estudio de la antropología

- la reflexividad en la investigación antropológica (de los sujetos investigadores y de los sujetos con los cuales o sobre los cuales se investiga).



Como coordinadora de este grupo de trabajo y moderadora de esta línea de debate, pienso que Da Silva expone claramente en su comunicación su posicionamiento respecto a todos estos temas, posicionamiento con el que me es difícil polemizar puesto que en líneas generales coincido con sus argumentos, aunque haya algunas cuestiones sobre las cuales me gustaría intervenir más adelante. Quizás lo que más me ha sorprendido es su capacidad de síntesis por abordar en relativamente pocas páginas estas complejas relaciones, ya que cada uno de los aspectos que presenta es por si solo un tema de debate, discusión y exploración. En esta dirección, me gustaría que nos contara con más detalle alguna de sus investigaciones recientes como la que nombra al principio sobre Tecnologias Digitais em Antropologia, pero especialmente en qué consiste el proyecto de investigación que denomina Tecnologias da memoria e narratividade visual digital, incidencia local da cultura global digital. Así como me gustaría saber si ha llevado a término alguna experiencia en enseñanza de la antropología en entornos virtuales y cómo ha utilizado las posibilidades del hipertexto/multimedia en algún caso pedagógico concreto.

Dejo abiertas las líneas de debate que los y las participantes al congreso quieran exponer a partir de la lectura de esta polifacética comunicación, ya que sin duda muchas de las cuestiones que plantea, aunque no estén centradas específicamente en la etnografía digital, entran de lleno en la temática de este grupo de trabajo.

Buen debate!
Elisenda

^ Resposta a Elisenda
Autor: José da Silva Ribeiro
Fecha y hora: 20/11/2006 - 22:22
O texto da comunicação apresentada pretendeu mapear as temáticas que me pareceram susceptíveis de serem desenvolvidas em investigação que irão (ou estão a) ser pesquisadas no grupo que coordeno. Umas individuais (jogos, sociabilidade em rede ou as comunidades de práticas…). Outras, como os três projectos referidos no texto e retomados pela Elisenda, coordenadora do Grupo, estão a ser desenvolvidos com trabalho empírico. Exporei de forma sintética estes projectos.

1. O ensino da antropologia em ambientes virtuais é um projecto em que estou particularmente interessado e no qual estou a trabalhar. Espero ter os primeiros curso on line no próximo ano e a partir de Fevereiro ou Março uma experiência trabalho virtual com um pequeno grupo de doutorandos. As questões a que estou particularmente atento tem a ver com as mudanças introduzidas com o processo de Bolonha em que se propõe a passagem do ensino/ transmissão para o desenvolvimento de competências e a aprendizagem colaborativa bem como a ideia de uma aprendizagem experiencial em antropologia. Esta parece exigir uma forte ligação da investigação ao ensino. É por aí que temos andado. A especificidade das matérias em causa – Antropologia visual cria em meu entender alguns desafios mas também continuidades em relação ao ensino tradicional da AV. Gostaríamos de encontrar neste fórum parceiros que possam, passado o congresso, desenvolver experiências paralelas ou participar nas experiências que estamos a desenvolver. Uma espécie de ERASMUS virtual. Poderemos voltar a este tema.

2. O Projecto tecnologias digitais e antropologia
O objectivo principal deste projecto foi constatar as alterações que os novos media poderiam trazer para investigação em antropologia. O projecto propunha-se estudar a relação entre a antropologia visual e hipermedia, (a interdiciplinaridade) entre a antropologia e a comunicação e semiótica e o cruzamento de experiências de pesquisa em antropologia visual e Portugal (LABAV) e Hipermedia no Brasil (NUPH).
Cito: “O projecto situa-se na confluência de três eixos do desenvolvimento actual das Ciências Sociais e da Antropologia em particular: da utilização das tecnologias digitais (novos media) na pesquisa qualitativa; dos métodos da antropologia visual (visuais e sonoros) e multimédia/hipermédia na etnografia (método etnográfico) e na antropologia; e das consequências resultantes da introdução de novos paradigmas e novas tecnologias da representação - turbulências na tradição académica, exigências resultantes de uma emergente sociedade do conhecimento, interesse do mercado pelos produtos culturais”
A primeira fase do projecto limitou-se à troca de informação e à formação dos membros dos grupos de pesquisa.
A actualidade deste projecto é a de desenvolver uma experiência empírica a partir de uma temática comum - A Coroação de Reis Congo no Brasil (Jequitibá – Minas Gerais), noutros países da América Latina (Uruguai, Argentina, Cuba) e das referências à realização de um ritual congénere na Europa (Lisboa e Sevilha). O objectivo era a do produção de um hipermedia a partir de uma experiência de terreno e articulando as práticas da antropologia visual e Hipermedia. Este projecto está em andamento.
O futuro do projecto é o de ligação do hipermedia á rede (hipermedia aberto) de modo a permitir atingir dois objectivos: a construção policêntica de saberes (abordagem local do ritual ou da sua memória) e a sua colocação na rede e a utilização destes saberes (localmente construídos – a partir saberes e de culturas académicas locais) na abordagem da interculturalidade afro-atlântica. Existem até agora dois nós (nodos) consistentes em Portugal e no Brasil e indícios de possibilidade de criação de nós (nodos) consistentes em Cuba, na Argentina, Uruguai… Seria interessante o desenvolvimento da ideia em Sevilha (onde o ritual também se realizou) e noutros países da América Latina. Este congresso e este grupo poderá vir a contribuir para formação desta rede e para uma compreensão plural das reconfigurações da cultura africana na Europa, sobretudo na Península Ibérica, e na América Latina.
3. Tecnologias da memoria e narratividade visual digital, incidencia local da cultura global digital.

Formulamos no início deste projecto que “não estamos certos que a cultura e os artefactos digitais tenham produzido ou estejam em vias de produzir profundas mudanças sociais e culturais. Nem sabemos a natureza dessas mudanças. É para nós necessário estudar as representações existentes e simultaneamente criar instrumentos de observação e análise que nos permitam identificar e caracterizar as produções digitais e sobretudo estudar a incidência destas na cultura local”. Neste sentido formulamos os seguintes objectivos:
Estudar a cultura e os artefactos digitais que denominamos cultura global digital constituída por produtos de entretenimento, de formação, de sociabilidade virtual e a incidência local (na cultura local) desta junto de jovens migrantes, estudantes do ensino secundário, estudantes do ensino superior, na própria equipa de pesquisa.
Desenvolvimento de boas práticas de utilização sistemáticas dos media digitais no desenvolvimento da pesquisa (processo científico) – incorporação na pesquisa de dados visuais e sonoros, recolha e tratamento da informação, criação e gestão de base de dados, produção do discurso hipermediático (representação / narrativas visuais digitais) e sua utilização na formação, em terrenos tradicionais da antropologia e em terrenos emergentes (cultura global digital – cultura e artefactos digitais).
Desenvolvimento de uma cultura de grupo (equipa de pesquisa) baseada uma comunidade de prática (Wenger) apoiada e potencializada pela utilização sistemática das tecnologias digitais (investigação e aprendizagem colaborativa mediada pelas tecnologias).
É já longa a resposta á perguntas. Poderemos voltar a elas.
Agradeço os comentários da Elisenda.

^ convergencia de medios
Autor: Elisenda Ardevol Piera
Fecha y hora: 23/11/2006 - 12:28
No se que ha pasado que no se ha incorporado mi último mensaje sobre la comunicación de José, que hacía referencia a la utilización del concepto de "convergencia cultural de medios" de Jenkins para referirse a las transformaciones de las prácticas de estudiantes y docentes a partir del uso intensivo de Internet y de las tecnologías digitales como instrumento académico de almacenamiento, produccion textual, comunicación, etc.

Se tendría que matizar este uso, pensaba yo, puesto que Jenkins se refiere muy específicamente al "sistema de medios" o a la "comunicación de masas" entendida como entramado de industrias culturales que definen un modelos de producción y recepción de los productos audiovisuales. Citando a Roig, Henry Jenkins establece una teoría denominada “convergencia cultural de los media” partiendo de la consideración que la denominada convergencia de medios
no puede entenderse como un cambio tecnológico, sino como un proceso vinculado al uso de una serie de tecnologías de los
media ubicuas e íntimamente relacionadas. Jenkins describe una tensión entre dos tendencias contrapuestas pero interrelacionadas. Por un lado, la reducción de los costes de producción y distribución, combinada con la expansión de los canales de difusión, proporciona a los consumidores nuevas y más eficientes formas de archivar, anotar, apropiarse y redistribuir contenido audiovisual, lo que denomina cultura
participativa; por otro, se produce una enorme concentración de la propiedad de los medios de comunicación dominantes, con
un pequeño conjunto de corporaciones controlando todos los sectores de la industria del entretenimiento (convergencia corporativa).

Mi pregunta era entonces cómo abordar desde una antropologia visual y/o de los media este nuevo escenario? Cómo construir un método etnográfico para el estudio de estas autoproducciones y el uso masivo de internet como canal (por el momento libre y gratuito) de distribución? Debe tener en cuenta una teoría general de los media, o por el contrario, debería centrarse más en los aspectos de autorepresentación (Sol Worth)?
y puede analizarse por separado de los usos y apropiaciones de estas producciones y de su circulación por otros espacios/producciones en Internet como los blogs?




^ avanzar...
Autor: Elisenda Ardevol Piera
Fecha y hora: 03/12/2006 - 23:31
Hoy termina este congreso, así que me quedo con la duda de cómo avanzar en el estudio de los nuevos medios de comunicación como los videoblogs, youtube, dalealplay, flirck, etc. Si me tuviera que contestar a mi misma sencillamente diría: haciéndolo!!
Así que... manos a la obra!

Gracias a José da Silva Ribero por su reflexión sobre los caminos de la Antropología en la era Digital, que son, como los del Señor, infinitos aunque no inescrutables!

Un abrazo a todos los y las congresistas,
Elisenda


Página principal Volver al foro
COMUNICACIÓN